Pensbestendige vetten worden vaak aan het rantsoen toegevoegd om de energiedichtheid te verhogen. Vooral wanneer de melkprijs gunstig is of tijdens periodes van hittestress, kunnen ze een interessante bijdrage leveren aan de bedrijfsresultaten.
Toch zijn niet alle pensbestendige vetten gelijk. Hoewel verschillende producten op het eerste gezicht sterk op elkaar lijken, kunnen de verschillen in samenstelling, werking en rendement aanzienlijk zijn. Dat roept heel wat vragen op. Wat onderscheidt de verschillende producten van elkaar? Wanneer kies je best voor welk type vet? En welk product levert uiteindelijk het hoogste rendement op?
Waarom pensbestendige vetten?
Vetten zijn opgebouwd uit verschillende vetzuren. Een vetzuur bestaat uit een lange keten van koolstofatomen die onderling verbonden zijn via enkelvoudige of dubbele bindingen. Wanneer alle bindingen enkelvoudig zijn, spreken we van een verzadigd vetzuur. Bevat de keten één of meerdere dubbele bindingen, dan gaat het om een onverzadigd vetzuur.
Onverzadigde vetzuren kunnen de microbiële activiteit in de pens verstoren. Daarom proberen pensmicro-organismen deze vetzuren, voor zover mogelijk, om te zetten naar verzadigde vetzuren via een proces dat biohydrogenering wordt genoemd. Wanneer echter grote hoeveelheden onverzadigde vetzuren in de pens terechtkomen, kan dit de vezelvertering en de pensfermentatie negatief beïnvloeden.
Om dit ongewenste effect te vermijden, werden pensbestendige vetten ontwikkeld. Deze zijn zo ontworpen dat ze de pens grotendeels ongeschonden passeren en pas verderop in het spijsverteringskanaal worden verteerd. In de praktijk kan een vet op twee manieren pensbestendig worden gemaakt:
- Door het smeltpunt te verhogen, zodat het vet in de pens niet vloeibaar wordt.
- Door het aandeel onverzadigde vetzuren sterk te verminderen of volledig weg te nemen.
Over welke vetzuren en producten spreken we?
Vetzuren worden gedefinieerd aan de hand van het aantal koolstofatomen en dubbele verbindingen. In dit verhaal zijn er 3 van belang:
Klassieke calciumzepen zijn vooral geschikt wanneer het doel is om de energievoorziening van de koe te verhogen. Die extra energie kan worden ingezet om de negatieve energiebalans te beperken, lichaamsreserves aan te vullen of extra melk te produceren. Een belangrijk kenmerk van deze producten is hun gehalte aan C18:1-vetzuren (oliezuur), die naast hun energetische waarde ook een positief effect kunnen hebben op de vruchtbaarheid.
Gehydrogeneerde vetten leveren eveneens extra energie, die voornamelijk wordt omgezet in melkproductie. Ze hebben echter twee belangrijke nadelen: de totale verteerbaarheid ligt doorgaans iets lager en de kostprijs is duidelijk hoger dan die van calciumzepen. Daardoor is de economische rendabiliteit van deze producten vaak minder gunstig.
Gefractioneerde vetzuren onderscheiden zich door hun hoge gehalte aan C16:0-vetzuren (palmitinezuur). Daardoor hebben ze een uitgesproken positief effect op het melkvetgehalte en vaak ook op de melkproductie. Tegelijk verlagen deze vetzuren de insulinegevoeligheid van de koe, waardoor meer nutriënten naar de melkproductie worden gestuurd en minder naar het herstel van lichaamsreserves. Hierdoor kan de negatieve energiebalans in het begin van de lactatie langer aanhouden of zelfs toenemen. Bij koeien met een verhoogd risico op ketose vraagt de inzet van deze producten daarom extra aandacht.
Te verwachten effecten
Twijfelt u aan alle verschillende merknamen? Wilt u specifiek voor uw situatie kijken welk product het meest interessant is? Neem dan contact op met uw Bivit-adviseur.
